Select Page

Teknoloji İnsanları – Ada Lovelace

Teknoloji İnsanları – Ada Lovelace

Bilgisayar Programcısı, İngiliz Matematikçisi, Yazar

Hayatından Kesitler

10 Aralık 1815 yılında Londra’da doğdu. Babası şair Annesi ise Matematiğe düşkün birisiydi. Ada ise ev içerisinde hem Annesinin matematik sevdasını hem de babasının şair olmasından birçok konuda kendini küçük yaşta geliştirdi. Fakat ailesi gibi tek bir alana yönelmedi hem Annesinin Matematik sevdasını hem de babasının şairliğini kendisinde geliştirdi.

13 yaşındayken uçan bir makine tasarlayıp, hesapladı. 17 yaşında matematik ve teknoloji üzerine çalışmaya koyuldu. 1840 yılında Augustus De Morgan’dan matematik dersleri almaya başladı. Ada kendisini, bilime şiirsel yaklaşımı ve kendisini analizci ve metafizikçi olarak tanımladı.

Daha gençken, matematiksel yetenekleri, İngiliz matematikçi Charles Babbage ile süregelen bir iş ilişkisine ve arkadaşlığa, özellikle de Babbage’ın Analitik Motor üzerine çalışmalarına  neden oldu.1842-3 yılları arasında, İtalyan ordu mühendisi Luigi Menabrea’nın motor üzerine makalesini kendi ayrıntılı notlarıyla destekleyerek çevirdi.

Ada kendisini, bilime şiirsel yaklaşımı ve kendisini analizci ve metafizikçi olarak tanımladı.

Bu notlar birçok insanın ilk  bilgisayar programı olarak düşündüğü bir makine tarafından yapılması tasarlanan algoritmayı içerir.

Lovelace’ın notları başlangıç bilgisayar tarihinde çok önemlidir. Ayrıca diğer bilim insanları Babbage dahil olmak üzere sadece bilgisayarların salt hesaplama ya da yoğun hesaplama kapasitesi üzerine yoğunlaşmışken,

Ada, salt hesaplama ya da yoğun hesaplamanın ötesine geçmek için bilgisayarların kapasiteleri üzerine bir görüş geliştirdi. Şiirsel bilim yaklaşımı ona, ortak çalışma aracı olarak teknolojinin birey ve toplumla ilişkisinin nasıl olduğunu inceleyen analitik motorun temel sorularını sormasına önayak oldu.

İngiltere’de 1832 yılına kadar kadınların bilimsel tartışmalara katılmalarına izin verilmediği ve akademik yayın yapmalarının uygunsuz görüldüğü bir dönemde, kadın olduğunun belli olmaması amacı ile isminin baş harfleri olan “A.A.B.”yi kullanarak, bilgisayar sistemleri üzerine bilimsel bir dergide ilk akademik yayını yapan öncü kadın Ada, 1835 yılında Lord Lovelace ile evlendi ve bu evlilikten 3 çocuğu oldu.

Mekanik bir bilgisayar tasarlayan İngiliz Charles Babbage’ın makinesi üzerine yazılmış bir Fransızca makaleyi tercüme ederek İngiliz mühendise gönderdi. Bundan etkilenen Babbage, Lovelace Kontesi Ada’dan söz konusu makaleye kendi notlarını da eklemesini istedi. Ada, çevirdiği makalenin üç katı uzunluğuna erişen kendi orijinal notlarını Babbage’a gönderdi ve aralarında yoğun bir iletişim başladı.  Leydi Lovelace’a göre bu tür bir makine uygun şekilde programlanırsa karmaşık müzik eserleri bestelemek, grafik üretmek ve karmaşık matematiksel problemleri çözmek için kullanılabilirdi.

Ada Lovelace, Babbage’a gönderdiği mektuplarda söz konusu makinenin belli ve sonlu sayıda adımdan oluşan bir plan kullanarak ne şekilde Bernoulli sayılarını hesaplayabileceğini tarif ediyordu. Bu plan, bilgisayar tarihinde somut bir makineye uygulanabilecek olan ilk “bilgisayar programı” olarak kabul edilmektedir. 1979 yılında, ABD Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilen meşhur programlama dillerinden birine de onun onurununa “ADA” ismi verildi.

 

Çalışmaları

İlk Bilgisayar Programı


13 yaşındayken çizmiş olduğu uçan makine


Lovelace, Menabrea’nın “Analitik motor” kitabı tercüme etti.

Analitik Motorun düzgün çalışması için kurulmuş Bernoulli sayı dizisini motorla hesaplama yöntemini detaylı olarak içermektedir.

 

Ada; “Analitik Motor’un sayıların yanında başka şeylere de etkisi olabilir. Soyut bilimsel işlemlerle açıklanabilecek ortak temel ilişkileri olan nesneler bulunabilir hatta belki de işletme notasyonunun hareketindeki ve motorun mekanizmasındaki değişimlere duyarlı olabilir.

Örneğin, bilimin uyumu ve müzikal kompozisyonun tiz seslerinin temel ilişkileri bu tarz ifadelere ve değişimlere duyarlılar, o zaman motor da, her türlü karmaşıklık ve boyut derecesinde özenle hazırlanmış ve bilimin parçaları olan müziği besteleyebilirdi.”

Ada’nın bu analizi, bilgisayarın yetenekleri hakkındaki önceki fikirlerden kavramsal bir sıçramaydı ve modern bilgisayarın imasının hatta  yeteneklerinin habercisiydi.

 

Anmalar

  • ABD Savunma Bakanlığı yararına yaratılmış bilgisayar dili Ada, Ada Lovelace isminden gelmiştir. Bu dil referans el kitabı ve  ABD Askeri Standart‘ı (Department of Defence  Military Standard) için kabul 10 Aralık 1980’de kabul edilmiştir. Onun doğum yılı MIL-STD-1815‘a verilmiştir. 1998 den beri, İngiliz Bilgisayar Topluluğu (British Computer Society) onun adında bir ödül vermektedir.
    2008’de bilgisayar bilimindeki kadın öğrenciler için onun adında yıllık bir yarışma başlatmıştır. İngiltere’de kadın üniversite öğrencileri için verilen yıllık konferans BCSWomen Lovelace Colloquium adını Ada Lovelace’dan almıştır.
  • Ada Lovelace Günü ocağın ortasında kutlanan yıllık etkinliktir ve amacı bilimdeki, teknolojideki, mühendislikteki ve matematikteki kadın profilini arttırmaktır.
  • Ada İnsiyatifi (Ada İnitiative) kar amacı olmayan bir kuruluştur ve açık kaynak hareketlerinde ve serbest kültürde kadınların katılımını arttırmaya adamıştır kendini
  • Ada’nın 197. Doğum yıldönümünde, Google, Google Doodle’ı ona ithaf etmiştir. Doodle Lovelace’ı bilgisayarın evrimini gösteren bir formül üzerine çalışırken resmeder.
  • Zaragoza Üniversitesi’ndeki Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği ve Telekomünikasyon Koleji binası “Ada Byron Binası” olarak anılır. Ada Lovelace’ın yaşadığı yerin yakınındaki Porlock köyündeki bilgisayar merkezi adını ondan alır. Kirkby-in-Ashfield‘deki binanın ismi de “Ada Lovelace Evi”dir. Londra’nın Crossrail projesi için tünel kazan tünel açma makinelerinden birinin adı Ada Lovelace anısına Ada konmuştur.

 

Yazar hakkında:

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir